De Omgevingswet en jouw aanbouw: wat veranderde er?
De Omgevingswet is sinds 1 januari 2024 van kracht en heeft gevolgen voor vergunningsvrij aanbouwen en verbouwen. Deze wet bundelt tientallen wetten en honderden regels op het gebied van ruimte, wonen en milieu. Wat betekent dat voor jouw verbouwingsplannen? En wat is er concreet veranderd voor vergunningsvrij bouwen?
1. Wat is de Omgevingswet?
De Omgevingswet is de grootste wetgevingsoperatie in de Nederlandse geschiedenis op het gebied van de fysieke leefomgeving. Ruim 26 wetten zijn samengevoegd, waaronder de Wet ruimtelijke ordening, de Woningwet en de Wet milieubeheer. Het doel is eenvoudigere en snellere procedures en meer ruimte voor maatwerk.
Voor huiseigenaren die willen verbouwen of uitbreiden is de Omgevingswet direct relevant: de regels over vergunningsvrij bouwen zijn nu ondergebracht in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal).
2. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)
Het Bbl is de opvolger van het Bouwbesluit 2012 en van de vergunningsvrije regels die voorheen in het Besluit omgevingsrecht (Bor) stonden. Het beschrijft welke bouwactiviteiten vergunningsvrij zijn en welke bouwtechnische eisen gelden voor bouwwerken.
De inhoudelijke regels voor vergunningsvrij bouwen zijn grotendeels ongewijzigd gebleven bij de overgang naar de Omgevingswet. De drietrapsformule voor bebouwingsoppervlakte, de regels voor achtererfgebied en de hoogtemaxima zijn dezelfde gebleven.
De vergunningsvrije regels voor aanbouwen, bijgebouwen en dakkapellen zijn bij de invoering van de Omgevingswet inhoudelijk niet veranderd. Wat je onder het oude recht vergunningsvrij mocht bouwen, mag je dat in principe nog steeds.
3. Wat veranderde er voor vergunningsvrij bouwen?
De grootste verandering zit niet in de landelijke regels, maar in de gemeentelijke regelgeving. Gemeenten zijn overgegaan van bestemmingsplannen naar omgevingsplannen. Die overgang biedt gemeenten meer mogelijkheden om lokaal maatwerk te bieden.
Wat dit in de praktijk kan betekenen:
- Gemeenten kunnen via het omgevingsplan aanvullende regels stellen die verder gaan dan het Bbl.
- Gemeenten kunnen ook ruimer beleid voeren dan de landelijke regels voorschrijven.
- De lokale variatie in bouwregels neemt toe, wat het voor huiseigenaren moeilijker maakt om zonder hulp de juiste conclusie te trekken.
4. Het omgevingsplan van de gemeente
Elke gemeente stelt een omgevingsplan vast dat de regels voor de fysieke leefomgeving in die gemeente beschrijft. Tot 2032 werken gemeenten aan de overgang van het huidige bestemmingsplan naar een volledig omgevingsplan. In de tussenliggende periode geldt een tijdelijk deel van het omgevingsplan.
Dit tijdelijke deel bevat de regels uit de bestaande bestemmingsplannen, aangevuld met rijksregels. Het is dus niet zo dat alle gemeenten al een volledig nieuw omgevingsplan hebben.
Controleer altijd het omgevingsplan van je gemeente via het omgevingsloket. Lokale regels kunnen afwijken van de landelijke normen uit het Bbl. PerceelKompas geeft een inschatting op basis van landelijke regels en waarschuwt als aanvullende controle nodig is.
5. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet
Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is het online loket voor alle vragen en aanvragen onder de Omgevingswet. Via omgevingsloket.nl kun je checken welke regels voor jouw adres gelden, een vergunningscheck doen en een vergunning aanvragen.
De vergunningscheck in het DSO geeft een indicatie, maar is niet altijd volledig. Lokale omgevingsplannen zijn nog niet overal volledig ingevoerd in het systeem, waardoor de uitkomst soms onvolledig is.
6. Conclusie
De Omgevingswet heeft de structuur van de bouwregelgeving veranderd, maar de inhoudelijke regels voor vergunningsvrij bouwen zijn grotendeels gelijk gebleven. Zie ook: bouwen in een beschermd dorpsgezicht. De grootste verandering zit in de toenemende lokale variatie via gemeentelijke omgevingsplannen. Check altijd zowel de landelijke regels als het lokale omgevingsplan voor jouw specifieke situatie.
Wat geldt voor jouw perceel?
PerceelKompas berekent op basis van jouw adres wat vergunningsvrij mogelijk is, inclusief beschikbare m², monumentenstatus en een persoonlijk rapport.
Start de KompasCheckGratis · Geen registratie vereist · Resultaat direct zichtbaar